พินัยกรรมคืออะไร?
พินัยกรรม คือ การแสดงเจตนาของบุคคลล่วงหน้าเพื่อจัดการทรัพย์สินหรือกิจการต่าง ๆ ให้มีผลเมื่อ "ถึงแก่ความตาย" โดยกฎหมายไทยให้ความสำคัญกับเจตนาของผู้ทำพินัยกรรมเป็นลำดับแรก หากพินัยกรรมทำถูกต้องตามแบบที่กฎหมายกำหนด จะถือว่ามีผลผูกพันและต้องปฏิบัติตามนั้น
หากไม่มีพินัยกรรม จะเกิดอะไรขึ้น?
เมื่อบุคคลใดเสียชีวิตโดยไม่ได้ทำพินัยกรรม ทรัพย์สินทั้งหมดจะถูกจัดการดังนี้:
- แบ่งตามลำดับทายาทโดยธรรม: ทรัพย์สินจะถูกแบ่งให้ญาติสนิทตามลำดับชั้นที่กฎหมายกำหนด (เช่น คู่สมรส บุตร บิดามารดา) ซึ่งอาจ ไม่ตรงกับความประสงค์ ของผู้ตาย
- ความล่าช้าและค่าใช้จ่าย: ทายาทต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อตั้ง "ผู้จัดการมรดก" ซึ่งต้องใช้เวลาและมีขั้นตอนทางเอกสารที่ซับซ้อน
- ความขัดแย้งในครอบครัว: การไม่มีความชัดเจนเรื่องสัดส่วนทรัพย์สิน มักเป็นบ่อเกิดของข้อพิพาทระหว่างทายาทที่บานปลายได้ง่าย
3 รูปแบบพินัยกรรมที่นิยมใช้ในปัจจุบัน
| ประเภทพินัยกรรม | ข้อกำหนดสำคัญ | ข้อดี |
| 1. แบบธรรมดา | พิมพ์หรือเขียนก็ได้ ต้องมีพยานอย่างน้อย 2 คน ลงชื่อพร้อมกัน | ยืดหยุ่น เหมาะสำหรับผู้ที่มีทรัพย์สินหลายรายการ |
| 2. แบบเขียนเองทั้งฉบับ | ต้องเขียนด้วยลายมือตนเองทั้งฉบับ ลงวันที่ และลงชื่อ (ห้ามพิมพ์) | ไม่ต้องมีพยาน ทำเองได้ทันที และเป็นความลับที่สุด |
| 3. แบบเอกสารฝ่ายเมือง | ทำต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ (เช่น ผู้อำนวยการเขต หรือนายอำเภอ) | มีความน่าเชื่อถือสูงสุด ปลอมแปลงยาก และสูญหายยาก |
ใครบ้างที่ควรทำพินัยกรรม?
ไม่ใช่แค่ผู้ที่มีทรัพย์สินมากหรือผู้สูงอายุเท่านั้น แต่บุคคลที่มีลักษณะดังนี้ควรพิจารณาทำพินัยกรรม:
- ผู้ที่มีอายุ 15 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป (เกณฑ์ขั้นต่ำที่กฎหมายยอมรับ)
- มีทรัพย์สินที่ต้องการระบุตัวผู้รับให้ชัดเจน (บ้าน, ที่ดิน, เงินฝาก, หุ้น, หรือของสะสม)
- ต้องการแต่งตั้ง "ผู้จัดการมรดก" ไว้ล่วงหน้า เพื่อความสะดวกของคนข้างหลัง
- มีทายาทหลายคน หรือมีบุคคลภายนอกที่ต้องการมอบทรัพย์สินให้
⚠️ ข้อควรระวัง
การทำพินัยกรรมอาจตกเป็นโมฆะหรือมีปัญหาหากไม่ระวังจุดเหล่านี้:
- พยานห้ามเป็นผู้รับมรดก: ผู้ที่เป็นพยานรวมถึงคู่สมรสของพยาน ห้าม เป็นผู้รับทรัพย์สินในพินัยกรรมฉบับนั้นเด็ดขาด (หากระบุชื่อไว้ ส่วนนั้นจะเป็นโมฆะ)
- สติสัมปชัญญะ: ผู้ทำต้องมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ในขณะทำ หากเจ็บป่วยหนักควรมีใบรับรองแพทย์แนบไว้ประกอบ
- ความชัดเจน: ระบุรายละเอียดทรัพย์สินและชื่อผู้รับให้ชัดเจน ไม่คลุมเครือ เพื่อป้องกันการตีความผิดพลาด
ทำไมควรให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยจัดทำ?
แม้จะสามารถจัดทำได้ด้วยตนเอง แต่การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายจะช่วย:
- ปิดช่องโหว่: ป้องกันพินัยกรรมตกเป็นโมฆะจากความผิดพลาดทางเทคนิคกฎหมาย
- วางแผนมรดก: ช่วยจัดโครงสร้างการแบ่งทรัพย์สินเพื่อลดภาระภาษีมรดกให้ทายาท
- ลดข้อพิพาท: การมีที่ปรึกษาช่วยจัดทำจะช่วยให้เจตนาของผู้ทำพินัยกรรมมีความชัดเจนและมั่นคงที่สุด
บทสรุป
พินัยกรรมคือเครื่องมือที่ช่วยจัดการทรัพย์สินและความสัมพันธ์ในครอบครัวได้อย่างเป็นระบบ การสละเวลาจัดการในวันที่ยังมีสติสัมปชัญญะครบถ้วน คือการสร้างความสงบสุขและลดภาระให้กับคนข้างหลังในอนาคต
หากต้องการทำพินัยกรรมอย่างถูกต้อง ครบถ้วน และและสามารถบังคับใช้ได้จริงตามกฎหมาย การขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายมีความจำเป็นอย่างยิ่ง ทาง WPK Notary and Translation Services มีทนายความผู้เชี่ยวชาญพร้อมให้ความช่วยเหลือคุณ
📞 ติดต่อเราได้ที่:
📧 wpk.notary@gmail.com
📲 Line: @519clses
📍 Facebook: WPK Notary