แปลเอกสารยื่นศาล เตรียมอย่างไรให้ศาลรับพิจารณา

หลายคนที่ต้องใช้เอกสารต่างประเทศประกอบคดีในศาลไทย ไม่ว่าจะเป็นสัญญาที่ทำในต่างประเทศ หนังสือรับรองจากหน่วยงานต่างชาติ หรือแม้แต่คำพิพากษาของศาลต่างประเทศ มักมีคำถามเดียวกันคือ "แปลเอกสารยื่นศาล" ต้องทำแบบไหน ศาลถึงจะรับพิจารณา เพราะหากเตรียมคำแปลไม่ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด อาจทำให้กระบวนการล่าช้า หรือศาลไม่รับเอกสารนั้นเป็นพยานหลักฐานได้

บทความนี้จะอธิบายหลักกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้อง พร้อมขั้นตอนเตรียมคำแปลเอกสารต่างประเทศให้ถูกต้องตามที่ศาลไทยกำหนด

กฎหมายไทยว่าด้วยการแปลเอกสารยื่นศาล

หลักกฎหมายที่เกี่ยวข้องโดยตรงอยู่ใน ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46 ซึ่งวางหลักไว้ชัดเจนว่า

• กระบวนพิจารณาคดีแพ่งทั้งหลายที่ศาลเป็นผู้ดำเนินการ ให้ทำเป็นภาษาไทย
• คำคู่ความและเอกสารที่ประกอบเป็นสำนวนคดี ต้องเขียนเป็นภาษาไทย
• หากต้นฉบับเอกสารที่ส่งต่อศาลทำขึ้นเป็นภาษาต่างประเทศ ศาลจะสั่งให้คู่ความฝ่ายที่ส่งเอกสารนั้น จัดทำคำแปลทั้งฉบับหรือเฉพาะส่วนสำคัญ พร้อมคำรับรองความถูกต้อง แนบไว้กับต้นฉบับ
• หากคู่ความหรือบุคคลที่มาศาลไม่เข้าใจภาษาไทย หรือเป็นใบ้/หูหนวกและอ่านเขียนไม่ได้ ฝ่ายที่เกี่ยวข้องต้องจัดหาล่ามด้วย

ข้อสังเกตสำคัญคือ ประเทศไทยไม่มีระบบ "นักแปลที่ขึ้นทะเบียนกับศาล" หรือ "certified court translator" ในความหมายเดียวกับบางประเทศ สิ่งที่กฎหมายกำหนดคือคำแปลต้องมีคำรับรองความถูกต้องแนบมากับต้นฉบับ ซึ่งในทางปฏิบัติ ศาลจะพิจารณาความน่าเชื่อถือของผู้แปลและคำรับรองนั้นเป็นกรณีไป

นอกจากขั้นตอนการยื่นคำแปลแล้ว สิ่งที่ควรทำความเข้าใจคือ ต้นฉบับเอกสารภาษาต่างประเทศคือพยานหลักฐานหลักที่ศาลใช้พิจารณา ส่วนคำแปลเป็นเพียงเครื่องมือช่วยให้ศาลและคู่ความเข้าใจเนื้อหาของต้นฉบับ ดังนั้นหากคู่ความอีกฝ่ายเห็นว่าคำแปลที่ยื่นไม่ตรงกับต้นฉบับ หรือตีความคลาดเคลื่อน ก็อาจหยิบยกขึ้นโต้แย้งในชั้นพิจารณาได้ ซึ่งอาจนำไปสู่การที่ศาลต้องพิจารณาเทียบต้นฉบับกับคำแปลอย่างละเอียด ความแม่นยำของคำแปลตั้งแต่ต้นจึงมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าการยื่นให้ถูกขั้นตอน

ขั้นตอนเตรียมคำแปลเอกสารต่างประเทศเพื่อยื่นศาล

1. ตรวจสอบต้นฉบับเอกสารให้ครบถ้วน

เอกสารที่จะใช้เป็นพยานหลักฐานในศาล ควรเป็นต้นฉบับหรือสำเนาที่รับรองถูกต้องจากหน่วยงานที่ออกเอกสารนั้น ก่อนนำมาแปล

2. แปลทั้งฉบับหรือเฉพาะส่วนสำคัญตามที่ศาลสั่ง

ในทางปฏิบัติ คู่ความมักยื่นคำแปลพร้อมกับต้นฉบับตั้งแต่ต้น หรือรอคำสั่งศาลให้จัดทำคำแปลในภายหลัง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของศาลในแต่ละคดี

3. จัดทำคำรับรองความถูกต้องของคำแปล

คำแปลต้องมีคำรับรองแนบมาด้วย เพื่อยืนยันว่าคำแปลนั้นตรงกับต้นฉบับภาษาต่างประเทศ

4. เตรียมล่ามในกรณีที่จำเป็น

หากคู่ความหรือพยานในคดีไม่เข้าใจภาษาไทย ฝ่ายที่เกี่ยวข้องมีหน้าที่จัดหาล่ามมาช่วยในการดำเนินกระบวนพิจารณาด้วย ไม่ใช่เพียงแปลเอกสารเท่านั้น

5. ยื่นเอกสารภายในกำหนดเวลา

ควรดำเนินการแปลและจัดทำคำรับรองให้แล้วเสร็จก่อนวันนัดพิจารณาคดี เพื่อไม่ให้กระบวนการล่าช้า

WPK ช่วยอะไรได้บ้าง

WPK Notary and Translation Services ให้บริการแปลเอกสารต่างประเทศเพื่อใช้ประกอบคดีในศาลไทย พร้อมจัดทำคำรับรองความถูกต้องของคำแปลตามที่กฎหมายกำหนด ครอบคลุมเอกสารประเภทต่าง ๆ เช่น สัญญา หนังสือรับรอง เอกสารทางธุรกิจ อีเมล และเอกสารราชการจากต่างประเทศ ทั้งภาษาไทย-อังกฤษ-ญี่ปุ่น ทั้งนี้ รายละเอียดขั้นตอนของแต่ละคดีอาจแตกต่างกันไปตามดุลพินิจของศาลและประเภทคดี 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการแปลเอกสารยื่นศาล

Q: เอกสารต่างประเทศทุกฉบับต้องแปลเป็นภาษาไทยก่อนยื่นศาลหรือไม่

A: ตามมาตรา 46 หากต้นฉบับเอกสารที่ส่งต่อศาลเป็นภาษาต่างประเทศ ศาลจะสั่งให้คู่ความจัดทำคำแปล ซึ่งอาจเป็นทั้งฉบับหรือเฉพาะส่วนที่สำคัญ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของศาลในแต่ละคดี

Q: ใครเป็นผู้รับรองคำแปลเอกสารที่ใช้ยื่นศาล

A: กฎหมายกำหนดเพียงว่าคำแปลต้องมี "คำรับรอง" แนบมากับต้นฉบับ โดยไทยไม่มีระบบนักแปลที่ขึ้นทะเบียนกับศาลแบบเฉพาะเจาะจง แนะนำให้ใช้บริการแปลที่มีความน่าเชื่อถือและสามารถออกคำรับรองความถูกต้องได้

Q: ถ้าคู่ความไม่เข้าใจภาษาไทยระหว่างพิจารณาคดี ต้องทำอย่างไร

A: ตามมาตรา 46 วรรคท้าย ฝ่ายที่เกี่ยวข้องมีหน้าที่จัดหาล่ามเพื่อช่วยในการดำเนินกระบวนพิจารณา ซึ่งเป็นคนละส่วนกับการแปลเอกสาร

Q: ควรแปลเอกสารก่อนยื่นศาล หรือรอศาลสั่งก่อน

A: ในทางปฏิบัติ คู่ความหลายรายเลือกเตรียมคำแปลไว้ล่วงหน้าพร้อมต้นฉบับ เพื่อความรวดเร็วในกระบวนพิจารณา แต่ควรปรึกษาทนายความผู้ดูแลคดีเพื่อวางแผนช่วงเวลาที่เหมาะสม

Q: ถ้าอีกฝ่ายเห็นว่าคำแปลไม่ถูกต้อง จะเกิดอะไรขึ้น

A: เนื่องจากต้นฉบับเอกสารภาษาต่างประเทศคือพยานหลักฐานหลัก ส่วนคำแปลเป็นเพียงตัวช่วยทำความเข้าใจ หากมีข้อโต้แย้งเรื่องความถูกต้องของคำแปล ศาลอาจต้องพิจารณาเทียบต้นฉบับกับคำแปลอย่างละเอียด การเลือกผู้แปลที่มีความรอบคอบและแม่นยำตั้งแต่แรกจึงช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้

Q: เอกสารที่แปลแล้วต้องผ่านการรับรองจากกงสุลหรือ Apostille ด้วยหรือไม่

A: กรณีนี้แยกจากข้อกำหนดเรื่องคำแปลตามมาตรา 46 ขึ้นอยู่กับประเภทเอกสารและที่มาของเอกสารนั้น ควรตรวจสอบเป็นรายกรณี โดยสามารถปรึกษา WPK เพื่อประเมินขั้นตอนที่เหมาะสมได้

การแปลเอกสารยื่นศาลอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ไม่เพียงช่วยให้กระบวนการพิจารณาคดีเป็นไปอย่างราบรื่น แต่ยังลดความเสี่ยงที่เอกสารสำคัญจะถูกปฏิเสธหรือทำให้คดีล่าช้าโดยไม่จำเป็น