แรงงานไทยและนักลงทุนไทยไปคาซัคสถาน

ต้องรับรองเอกสารอะไรบ้างก่อนเริ่มงานหรือจดทะเบียนธุรกิจ

คาซัคสถานกำลังเป็นตลาดที่คนไทยเริ่มมองหาโอกาส ทั้งแรงงานที่ต้องการไปทำงาน และนักธุรกิจที่ต้องการขยายฐานสู่เอเชียกลาง แต่ทั้งสองกลุ่มมีจุดร่วมเดียวกันคือ ต้องเตรียมเอกสารให้ผ่านการรับรองอย่างถูกต้องก่อน ไม่เช่นนั้นอาจเสียเวลาหรือถูกปฏิเสธเอกสารกลางทาง บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากแหล่งทางการทั้งฝั่งไทยและคาซัคสถาน เพื่อให้เห็นภาพรวมทั้งสองเส้นทาง

เส้นทางที่ 1: แรงงานไทยที่จะไปทำงานในคาซัคสถาน

การแจ้งเดินทางและการรับรองสัญญาจ้างงาน

ตามมาตรา 48 แห่งพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 คนหางานที่ประสงค์จะเดินทางไปทำงานต่างประเทศด้วยตนเองต้องแจ้งการเดินทางต่อนายทะเบียนไม่น้อยกว่า 15 วันก่อนออกเดินทาง โดยเอกสารสำคัญที่ใช้ประกอบการแจ้งคือสัญญาจ้างที่ผ่านการรับรองจากสถานเอกอัครราชทูตไทย สถานกงสุลไทย สำนักงานแรงงานไทย หรือหน่วยงานที่รับผิดชอบดูแลคนไทยในประเทศที่จะไปทำงาน

สำหรับคาซัคสถาน สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงอัสตานามีขั้นตอนตรวจและรับรองสัญญาจ้างงานโดยเฉพาะ นายจ้างหรือลูกจ้างต้องส่งร่างสัญญาจ้างงาน 3 ภาษา (ไทย อังกฤษ และรัสเซีย) มาให้สถานทูตพิจารณา พร้อมหนังสือจดทะเบียนของบริษัทนายจ้าง สำเนาใบอนุญาตในการจ้างแรงงานต่างชาติ และสำเนาหนังสือเดินทางของทั้งนายจ้างและลูกจ้าง

สาระสำคัญที่สัญญาจ้างงานต้องระบุให้ชัดเจน

สถานทูตจะตรวจสอบว่าสัญญาจ้างมีสาระสำคัญครบถ้วนตามกฎหมายแรงงานท้องถิ่นหรือไม่ ได้แก่ ระยะเวลาสัญญา ชั่วโมงทำงาน วันหยุด อัตราค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา การรับผิดชอบบัตรโดยสารเครื่องบิน (นายจ้างต้องรับผิดชอบเที่ยวกลับประเทศไทยเป็นอย่างน้อย) สวัสดิการอาหารและที่พัก ค่ารักษาพยาบาลและประกันสุขภาพ หลักฐานการรับเงินเดือน และเงื่อนไขการยกเลิกสัญญาที่ชัดเจนเป็นธรรม สัญญาต้องจัดทำเป็น 3 ภาษา ลงลายมือชื่อนายจ้างและลูกจ้างตามหนังสือเดินทางพร้อมประทับตราบริษัทและระบุวันที่ในหน้าสำคัญ นอกจากนี้ นายจ้างและลูกจ้างควรเซ็นชื่อกำกับในทุกแผ่นของสัญญาเพื่อป้องกันข้อโต้แย้งเรื่องการแก้ไขข้อความ

วีซ่าทำงานและระบบโควตา

วีซ่าประเภท C3 เป็นวีซ่าสำหรับผู้ที่เดินทางหรือพำนักในคาซัคสถานเพื่อทำงาน โดยทั่วไปนายจ้างต้องได้รับใบอนุญาตให้จ้างแรงงานต่างชาติก่อน เว้นแต่ลูกจ้างหรือตำแหน่งงานนั้นอยู่ในกลุ่มที่กฎหมายคาซัคสถานยกเว้นไม่ต้องขอใบอนุญาต การขอใบอนุญาตจ้างแรงงานต่างชาติอยู่ภายใต้ระบบโควตาประจำปีและหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยกฎหมายคาซัคสถาน แบ่งเป็นหลายประเภทตามตำแหน่งงาน ตั้งแต่ผู้บริหารระดับสูงไปจนถึงแรงงานฝีมือ นายจ้างควรตรวจสอบขั้นตอนล่าสุดกับหน่วยงานบริหารท้องถิ่นในพื้นที่ที่ลูกจ้างจะปฏิบัติงาน เนื่องจากข้อกำหนดอาจแตกต่างกันตามประเภทตำแหน่งและข้อยกเว้นที่ใช้บังคับ

เส้นทางที่ 2: นักธุรกิจไทยที่ต้องการขยายไปคาซัคสถาน

รูปแบบธุรกิจและเอกสารที่ต้องเตรียม

รูปแบบธุรกิจที่นักลงทุนต่างชาตินิยมใช้มากที่สุดคือ LLP (Limited Liability Partnership) ซึ่งโดยทั่วไปสามารถมีผู้ถือหุ้นเป็นบุคคลหรือนิติบุคคลต่างชาติได้ทั้งหมด อย่างไรก็ตาม การแต่งตั้งผู้บริหารชาวต่างชาติยังต้องพิจารณาข้อกำหนดเรื่องหมายเลขประจำตัว IIN สถานะการเข้าเมือง วีซ่า และข้อยกเว้นใบอนุญาตทำงานตามตำแหน่งของบุคคลนั้นด้วย

หากบริษัทไทยเป็นผู้ก่อตั้ง LLP เอกสารสำคัญที่หน่วยงานคาซัคสถานระบุให้ยื่นเพิ่มเติมคือหนังสือรับรองหรือ extract จากทะเบียนพาณิชย์ที่ผ่านการรับรองความถูกต้อง เพื่อยืนยันว่าบริษัทไทยมีสถานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายไทย พร้อมคำแปลที่รับรองโดยโนตารีเป็นภาษาคาซัคและรัสเซีย ส่วนเอกสารอื่น เช่น หนังสือมอบอำนาจ มติบริษัท หรือเอกสารก่อตั้ง จะต้องใช้หรือรับรองเพียงใดขึ้นอยู่กับรูปแบบการยื่นและว่าจัดตั้งเป็น LLP สาขา หรือสำนักงานผู้แทน (กรณีตั้งสาขา/สำนักงานผู้แทนจะมีเอกสารเพิ่มเติม เช่น ข้อบังคับสาขา มติจัดตั้งสาขา และหนังสือมอบอำนาจให้หัวหน้าสาขา)

ข้อควรระวัง: เอกสารไทยไม่ได้รับยกเว้นการรับรอง

ข้อยกเว้นการรับรองเอกสารที่คาซัคสถานใช้กับบางประเทศตามสนธิสัญญาหรือความตกลงระหว่างรัฐ (เช่น กลุ่มประเทศ CIS) ไม่ครอบคลุมประเทศไทย ผู้ถือเอกสารไทยไม่ควรอ้างข้อยกเว้นที่ใช้เฉพาะระหว่างคาซัคสถานกับรัฐคู่ภาคีอื่น เอกสารไทยยังต้องรับรองตามกระบวนการที่คาซัคสถานกำหนด

วีซ่าสำหรับนักลงทุนและกรรมการบริษัท

ประเภทวีซ่าของนักลงทุน ผู้ถือหุ้น กรรมการ หรือผู้บริหารต้องพิจารณาจากกิจกรรมที่จะดำเนินการจริง ผู้ที่จะเข้าไปประกอบกิจการในฐานะ business immigrant อาจต้องใช้วีซ่า C5 ส่วนผู้ที่เดินทางเพื่อเจรจา ทำสัญญา หรือเข้าร่วมประชุมในฐานะผู้ก่อตั้งหรือกรรมการอาจเข้าข่ายวีซ่าธุรกิจ B3 ขณะที่ผู้ที่จะทำงานประจำในบริษัทอาจต้องใช้ C3 หรือเอกสารสถานะอื่นที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้คาซัคสถานมีข้อยกเว้นใบอนุญาตจ้างแรงงานต่างชาติสำหรับบุคคลบางกลุ่ม ควรตรวจสอบประเภทวีซ่าที่เหมาะสมกับหน่วยงานคาซัคสถานหรือที่ปรึกษากฎหมายท้องถิ่นก่อนเดินทาง

WPK ช่วยอะไรได้บ้าง

WPK Notary & Translation Services ให้บริการเตรียมเอกสารฝั่งประเทศไทย ได้แก่ การแปลสัญญาจ้าง หนังสือรับรองบริษัท มติบริษัท และเอกสารทางธุรกิจ การรับรองลายมือชื่อหรือสำเนาโดย Notarial Services Attorney ในกรณีที่หน่วยงานปลายทางกำหนด ตลอดจนการยื่นรับรองนิติกรณ์ต่อกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศแทนลูกค้า

สำหรับหนังสือมอบอำนาจหรือเอกสารที่ต้องใช้จดทะเบียนในคาซัคสถาน ควรตรวจสอบรูปแบบและเนื้อหากับหน่วยงานรับจดทะเบียนหรือที่ปรึกษากฎหมายคาซัคสถานก่อน เพื่อให้การแปลและการรับรองเอกสารในประเทศไทยตรงตามวัตถุประสงค์การใช้งาน

คำถามที่พบบ่อย

แรงงานไทยไปทำงานคาซัคสถานต้องรับรองสัญญาจ้างงานที่ไหน?

กรณีเดินทางไปทำงานด้วยตนเอง สัญญาจ้างต้องผ่านการรับรองจากสถานเอกอัครราชทูตไทย สถานกงสุลไทย สำนักงานแรงงานไทย หรือหน่วยงานที่รับผิดชอบดูแลคนไทยในประเทศนั้น สำหรับคาซัคสถาน สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงอัสตานามีขั้นตอนตรวจและรับรองสัญญาจ้างโดยเฉพาะ หลังได้รับเอกสารครบแล้วผู้เดินทางต้องแจ้งการเดินทางต่อกรมการจัดหางานไม่น้อยกว่า 15 วันก่อนออกเดินทาง

สัญญาจ้างงานต้องทำกี่ภาษา?

ตามขั้นตอนที่สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงอัสตานาเผยแพร่ ร่างสัญญาที่ส่งให้สถานทูตตรวจต้องจัดทำเป็นภาษาไทย อังกฤษ และรัสเซีย

นักธุรกิจไทยจดทะเบียนบริษัทในคาซัคสถานได้โดยถือหุ้น 100% ไหม?

โดยทั่วไป LLP สามารถมีผู้ถือหุ้นเป็นบุคคลหรือนิติบุคคลต่างชาติทั้งหมดได้ อย่างไรก็ตาม ผู้ลงทุนและผู้บริหารชาวต่างชาติยังต้องตรวจสอบข้อกำหนดเรื่อง IIN วีซ่า และใบอนุญาตทำงานตามบทบาทของแต่ละบุคคล

เอกสารไทยได้รับการยกเว้นไม่ต้อง Legalize เหมือนประเทศ CIS หรือไม่?

ไม่ได้รับยกเว้นโดยอัตโนมัติ ข้อยกเว้นการรับรองเอกสารที่คาซัคสถานใช้กับบางประเทศตามสนธิสัญญาหรือความตกลงระหว่างรัฐไม่ครอบคลุมประเทศไทย ณ เดือนกรกฎาคม 2569 เอกสารไทยยังต้องใช้กระบวนการ Legalization จนกว่า Apostille Convention จะมีผลสำหรับประเทศไทยและมีผลในความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับคาซัคสถาน

ค่าใช้จ่ายในการรับรองเอกสารประมาณเท่าไหร่?

สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงอัสตานาระบุค่าธรรมเนียมรับรองสัญญาจ้าง 15 ดอลลาร์สหรัฐต่อเอกสาร ส่วนค่ารับรองเอกสารบริษัท ค่ารับรองกรมการกงสุล ค่าแปล และค่ารับรองของสถานทูตคาซัคสถานขึ้นอยู่กับชนิดและจำนวนเอกสาร จึงควรประเมินเป็นรายกรณี แนะนำติดต่อ WPK โดยตรงเพื่อขอประเมินตามเอกสารของท่าน